Historie van de Elfstedentocht

Al heel lang geldt het als een bijzonder sportieve prestatie om op één dag schaatsend alle elf Friese steden aan te doen: een afstand van bijna 200 kilometer. Van enkele tientallen volbrengers uit vroeger eeuwen zijn de namen bekend gebleven. Hun successen werden in familiekring trots van generatie op generatie doorverteld.

Onder de honderden mannen en vrouwen die in de lange winter van 1890 op 1891 op eigen initiatief de tocht volbrachten, bevond zich ook de grote sportpionier Willem ('Pim') Mulier. Hij was het, die daarna op het idee kwam van een 'georganiseerde' Elfstedentocht. In 1909 was het zover. Toen schreef De Friesche IJsbond voor de eerste maal een Elfstedenwedstrijd uit.

De Friesche IJsbond wilde het evenwel bij deze ene keer laten, maar mr. M.E. Hepkema, jurist te Leeuwarden, was van mening dat deze vorm van schaatssport levensvatbaar was. Hij achtte een aparte organisatie daarbij van belang. Enkele dagen daarna - op 15 januari 1909 - richtte  hij, samen met andere enthousiaste Friezen,  Vereniging De Friesche Elf Steden op. Het doel van de vereniging is het bevorderen van de ijssport in de provincie Fryslân en in het bijzonder - zo mogelijk jaarlijks - het organiseren van een elfstedentocht op de schaats. Mr. Hepkema was de eerste voorzitter (van 1909 tot 1947).

De Elfstedentocht kent een wedstrijd- en een toertocht die beide op dezelfde dag én langs dezelfde route plaatsvinden. Sinds 1909 heeft de tocht vijftien keer doorgang gevonden. Hier vindt u een krantenartikel van de tocht van 1929.

Uit dit overzicht blijkt dat er tot dusver één Elfstedentocht in de maand december; zes Elfstedentochten in de maand januari en acht in de maand februari zijn gehouden.
 
Winnaars Elfstedentochten
Sinds 1909 vonden er slechts vijftien Elfstedentochten op de schaats plaats, waarvan zes in de maand januari, acht in de maand februari en één in de maand december. De laatste Elfstedentocht vond plaats op 4 januari 1997. De winnaars van de tochten waren:
Datum
Dag
Deelnemer
Woonplaats
Rijtijd
02-01-1909   
zaterdag   
M. Hoekstra
Warga
13.50
07-02-1912
woensdag 
C.C.J. de Koning
Arnhem
11.40
27-01-1917
zaterdag 
C.C.J. de Koning
Arnhem
9.53
12-02-1929 
dinsdag 
K. Leemburg
Leeuwarden
11.09
16-12-1933
zaterdag
A. de Vries
Dronrijp
9.53
 
 
S. Castelein
Wartena
 
30-01-1940
dinsdag
P. Keizer
De Lier
11.30
 
 
A. Adema
Franeker
 
 
 
C. Jongert
Alkmaar
 
 
 
D. van der Duim
Warga
 
 
 
S. Westra
Warmenhuizen
 
06-02-1941 
donderdag    
A. Adema
Franeker
9.19
22-01-1942
donderdag
S. de Groot
Weidum
8.44
08-02-1947
zaterdag
J. van der Hoorn
Ter Aar
10.51
03-02-1954
woensdag
J. van den Berg
Nijbeets
7.35
14-02-1956
dinsdag
Geen prijs uitgereikt
 
 
18-01-1963
vrijdag
R. Paping
Ommen
10.59
21-02-1985
donderdag
E. van Benthem
St. Jansklooster
6.47
26-02-1986
woensdag
E. van Benthem
St. Jansklooster
6.55
04-01-1997
zaterdag
H. Angenent
Alphen a/d Rijn
6.49
  
Vrouwen in de wedstrijd
In 1985 konden er voor het eerst vrouwen aan de wedstrijd deelnemen. In dat jaar was de eerst aankomende vrouw Lenie van der Hoorn; in 1986 was dat Tineke Dijkshoorn; in 1997 Klasina Seinstra. Vanaf de volgende tocht is er een aparte wedstrijd voor vrouwen. Er komt dan ook voor het eerst officieel een winnares.
Terug naar boven